در اينجا بايد يك جامعى بين دو وجوب در ميان آورد و يك جامعى بين دو قسم معرفت و تفقّه و اين بحث به ميان مىآيد كه هيئت « لو لا نفر » از نظر افادهء وجوب مىتواند به هر دو معنى دلالت كند و مادهء فقاهت شامل علم و ظن هر دو مىشود و اين عموم بر وجه حقيقت است يا عموم مجاز ، و قرينهء اين مجاز چيست . چون در اين اخبار آيه نفر به وجوب تحصيل علم به امام تطبيق شده است معلوم است كه وجوب عينى نسبت به تحصيل علم قطعى و معرفت يقينى نسبت به امام از آن مقصود است و وجوب كفائى و معرفت ظنى كه در احكام فرعى بدان اكتفاء شده مورد ترديد است كه مشمول آيه باشد . آنچه مسلم است اين است كه آيه راجع به دعوت براى جهاد و كوچيدن براى ميدان نبرد است به دو دليل : اول - آنكه خود كلمهء نفر در كوچيدن براى جهاد و نبرد به كار مى رفته و به همين جهت جبائى هم كه آيه را به مسافرت براى تحصيل علم تفسير كرده ناچار شده آن را تشبيه بدان كند و گفته خروج در طلب علم به نفر تعبير شده است براى آنكه متضمن مجاهده با دشمنان دين است و معلوم نيست كه مقصودش اين است كه لفظ در آن به طور مجاز استعاره استعمال شده يا از نظر مشاكله يا به اعتبار جعل مصداق . دوم - اينكه سياق آيات بر اين دلالت دارد زيرا مىفرمايد : ( 120 سوره توبه ) : « نبايد اهل مدينه و اعراب اطراف آن از رسول خدا ( ص ) جدائى ورزند و از جان خود در زمينهء جان او دريغ كنند زيرا تشنگى و رنج و گرسنگى در راه خدا نكشند و گامى بر زمين نگذارند كه مايهء خشم كفار باشد و دستى به دشمن نيندازند جز اينكه كار شايسته‌اى براى آنها ثبت شود ، به راستى خدا مزد نيكوكاران را ضايع نكند » . ( 121 ) : « و هيچ هزينه خرد و درشتى نكنند و دشتى را زير پا